"Φιλοσοφώντας"... με χαϊκού.

Πολλές από τις σκέψεις και τις συζητήσεις που γίνονται αυτές τις μέρες είναι πάνω στην πολιτική μας κατάσταση.

Μια κατάσταση ιδιαίτερα δύσκολη και σύνθετη που δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.

Αν εξαιρέσουμε αυτούς που η επιβίωσή τους δεν τους επιτρέπει να πάρουν ανάσα,


αυτούς που είναι χύμα στο κύμα  και αυτούς που έχουν κάνει τις επιλογές τους σίτα στις ενοχλητικές αλογόμυγες της ζωής, όλοι οι άλλοι ψάχνουν και βρίσκουν ή δημιουργούν τρυπούλες για να ξεφύγουν για λίγο απ’ το σκληρό πρέσσινγκ της πραγματικότητας. Η επινοητικότητα του ανθρώπου σε αυτό το είδος της «μιας απόστασης από το δράμα με ολίγην χαρά», είναι ανεξάντλητη. Απλές κινήσεις και πολύπλοκα κόλπα, εύκολα χόμπυ και δύσκολα "κεντήματα", άλλα που  μαλάζουν αλά σιάτσου και άλλα  εξτρίμ με την αδρελανίνη να κτυπάει κόκκινο. Όλα αυτές οι ασχολίες εμπεριέχουν σε υψηλό βαθμό το απροσδιόριστο της τόνωσης ενεργειών που οργώνουν το καλλιεργημένο έδαφος της ύπαρξης και μάχονται τη  ζούγκλα της. Γι'αυτό όταν καταλαβαίνουμε πως πιο πολύ φοβίζουμε παρά φοβόμαστε, πως πιο πολύ παίρνουμε παρά δίνουμε και πως συχνότατα κρυβόμαστε πίσω από τις κοινοτυπίες του κόσμου και των κύκλων μας, καλό είναι και οι αποδράσεις αυτές να μπαίνουν στο μικροσκόπιο της αυτοκριτικής, όπως λέγανε και οι παλιοί δάσκαλοι. Διότι, παρόλο το μικρό μερίδιο χρόνου που καταλαμβάνουν στις ημερήσιες δραστηριότητές μας, πιθανόν να φανερώνουν πιο πολλά από αυτό που προσπαθούμε να είμαστε. 

Μέσα σε μια τέτοια τρυπούλα έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλιαράκι. Το έγραψε ο 55χρονος Χάρης Βλαβιανός – ποιητής και δοκιμιογράφος, μεταφραστής  και καθηγητής.Το βιβλίο του έχει τίτλο «Η ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας σε 100 χαϊκού» . Τα χαϊκού είναι  ένας αρχαίος γιαπωνέζικος τρόπος γραφής ποιημάτων που συνδυάζουν φευγαλέες εντυπώσεις με βαθύτερο νόημα, σαν ο γράφων να ξυπνάει την ώρα που συμβαίνει κάτι. Αποτελείται από τρεις ελεύθερους στίχους των 5, των 7 και των 5 συλλαβών αντίστοιχα, σύνολο 17. Χαϊκού έχουν γράψει και σπουδαίοι δυτικοί ποιητές, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονται ο Έζρα Πάουντ κι ο Γιώργος Σεφέρης. Ο Βλαβιανός επέλεξε εκατό δυτικούς φιλοσόφους, ξεκινώντας από την αρχαία Ελλάδα και φτάνοντας ως τις μέρες μας. Μετά  προσπάθησε να περάσει σε 17 συλλαβές, κάτι από τη σκέψη τους, από το λόγο τους, από τη ζωή τους ή από τον χαρακτήρα τους.

Εμάς, πολλά από αυτά τα χαϊκού του Βλαβιανού, μας διασκέδασαν με το πνεύμα τους, μας ερέθισαν με την ειρωνεία τους ή την προκλητικότητά τους και κάποια μας έδωσαν τροφή για σκέψη. Τη σκέψη εκείνη που τη σοφία ποτίζει και λόγω ομορφιάς χαϊκού βουρλίζει. Με άλλα λόγια, μας βοήθησαν δραπετεύοντας για λίγο, να συναντήσουμε αγαπημένα πρόσωπα. Διαλέξαμε 17 από αυτά για να σας τα παρουσιάσουμε, μαζί με τέσσερα γιαπωνέζικα, σύνολο 21. Ελπίζουμε να τα χαρείτε.

Αντιγράφουμε από το βιβλίο του Ρολάν Μπάρτ « Η επικράτεια των σημείων» - 1970, αποσπάσματα από στοχασμούς του για τα χαϊκού.
«…. Μέσα στο χαϊκού, το σύμβολο, η μεταφορά, το μάθημα δεν στοιχίζει σχεδόν τίποτα : μόλις λίγες λέξεις, μία εικόνα, ένα συναίσθημα – εκεί που η λογοτεχνία μας ζητάει συνήθως ένα ποίημα, μία ανάπτυξη, ή μία σκέψη σμιλεμένη….»,
« Έχετε το δικαίωμα, λέει το χαϊκού, να είστε ασήμαντος, λιγόλογος, συνηθισμένος. Κλείστε αυτό που βλέπετε, αυτό που νοιώθετε, μέσα σε ένα πενιχρό ορίζοντα από λέξεις, και θα προκαλέσετε το ενδιαφέρον…η φράση σας, όποια και αν είναι, θα εκφέρει ένα δίδαγμα, θα απελευθερώσει ένα σύμβολο, θα είστε βαθυστόχαστος…», « Η δυτική τέχνη μεταβάλλει την "εντύπωση" σε περιγραφή. Το χαϊκού δεν περιγράφει ποτέ, αλλά μετατρέπει άμεσα κάθε κατάσταση σε μία ευπαθή ουσία οπτασίας….. Μοιάζει σαν ένας μικρός γιαπωνέζικος πίνακας, μια λεπτή πτυχή από την οποία τσιμπήθηκε, με μια σβέλτη κι αστραπιαία κίνηση, η σελίδα της ζωής, το μετάξι της γλώσσας…».

 

中文


Τέσσερα αυθεντικά γιαπωνέζικα

Πόσοι άνθρωποι                                              Φτάνω απ' το μονοπάτι του βουνού.          Ο παλιός ο βάλτος:                     Κιόλας τέσσερεις η ώρα...
Πέρασαν κάτω από τη χινοπωριάτικη βροχή       Ώ! μα αυτό είναι εξαίσιο!                        Ένα βατράχι πηδάει μέσα:            Εννιά φορές σηκώθηκα
από τη γέφυρα της Σέτα!                                 Μια βιολέτα!                                         Ώ! ο θόρυβος του νερού.             για να θαυμάσω το φεγγάρι.


                                                 ....και δεκαεφτά του κ. Βλαβιανού


ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ                                       ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ                           ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ                         ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ                       
περ. 600 π.Χ - 540 π.Χ                                           περ. 510 π.Χ - 450 π.Χ                                  384 π.Χ - 322 π.Χ                                    341 π.Χ - 270 π.Χ

Δεν ήσουν εσύ                                        Ό, τι σκέφτηκες                             Ένας ο σκοπός :                        Σεξ ; No thanks! Όχι  
που πάλι στο ποτάμι                               υπάρχει. Το τίποτα                        ευδαιμονία. [ Μπάτλερ                στην κρεβατομουρμούρα.    
βούτηξε. Άλλος.                                     λοιπόν υπάρχει.                              και γιοτ αν έχεις].                       Αποχή λοιπόν!  





ΝΙΚΟΛΟ ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ                           ΜΙΣΕΛ ΝΤΕ ΜΟΝΤΑΙΝ             ΤΟΜΑΣ ΧΟΜΠΣ                      ΕΝΤΜΟΥΝΤ ΜΠΕΡΚ   
1469 - 1527                                                               1533 - 1592                                               1588 - 1679                                           1729 - 1797

Εισ'αδύναμος;                                         Μέσα στην άμμο                              Κίνηση άκρων                              Ο στρατευμένος 
Θα σ'έξοντώσουν. Να σε                        βυθίζει τα βαριά της                      η ζωή. Η σύγκρουση                   ορθολογισμός όλα 
φοβούνται πρέπει.                                   πόδια η γνώση.                              αναπόφευκτη.                             τα καταστρέφει.

                                                           


ΤΖΩΝ ΣΤΙΟΥΑΡΤ ΜΙΛ                                ΣΟΡΕΝ ΚΙΓΚΕΡΓΚΑΡΝΤ                                  ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ
1806 - 1873                                                                                   1813 - 1855                                                                    1818 - 1883 

Σ'ενοχλώ; Όχι.                                               Είτε κρεμαστείς                                         Γενναίος λευκός. [Θέση] 
Θα φάω λοιπόν όσο                                          είτε όχι, οικτρά θα                                    Άγριος Ινδιάνος. [Αντίθεση]
μπακλαβά θέλω!                                              το μετανιώσεις.                                         Spaghetti Western. [Σύνθεση]



ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ                                           ΈΡΝΙ ΜΠΕΡΓΚΣΟΝ                                        ΓΚΙΛΠΕΡΤ ΡΑΪΛ 
1844 - 1900                                                                                   1859 - 1941                                                                         1900 - 1976 

Τρελάθηκα στη                                                  Στην ποιότητα                                                   Αν πεις: " θύμωσα", 
δουλειά ! Να σφυροκοπώ                                   της συγκίνησης. Σ' αυτήν                                   ένα σημαίνει: "πολλά
είδωλα πλαστά.                                                  επικεντρώσου.                                                   πιάτα θα σπάσεις".



ΖΥΛ ΝΤΕΛΕΖ                                                   ΜΙΣΕΛ ΦΟΥΚΩ                                                ΜΑΡΘΑ ΝΟΣΜΠΑΟΥΜ     
1925 - 1995                                                                                 1926 - 1984                                                                          1947 - 

Αυτό που θα πεις                                               Αλήθεια/ψέμα :                                                  Εύθραυστ ' η ζωή. 
κρύβει μέσα του ό, τι                                           ψευδαισθήσεις. Η γλώσσα                                  Ο Σοφοκλής το 'ξερε,
δεν μπορείς να πεις.                                           εξουσιάζει.                                                          Ο Πλάτων όχι.

 

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 26 Απριλίου 2013 11:34