"Η αθωότητα των μουσουλμάνων" και οι 50 καλύτερες ταινίες του κόσμου

Μια ταινία με τον τίτλο « Η αθωότητα των μουσουλμάνων», που επί του παρόντος φαίνεται πως την χρηματοδότησε ένας φανατικός Αμερικανοεβραίος κτηματομεσίτης από τη Φλώριδα, γελοιοποιεί τον προφήτη Μωάμεθ. Βούτυρο στο ψωμί των εξτρεμιστών ισλαμιστών.

Οι βίαιες διαδηλώσεις στη Λιβύη, στην Αίγυπτο, στην Τυνησία, στην Υεμένη, στο Σουδάν και στο Μπαγκλαντές, στο Πακιστάν, στην Υποσαχάρια Αφρική αλλά και στις Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, με αφορμή αυτήν τη γελοία και ανούσια ταινία - σε στυλ "Ρόδα τσόντα και κοπάνα" - είχαν ως αποτέλεσμα, μέχρι στιγμής, δεκάδες νεκρούς. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο θάνατος, στη Βεγγάζη, του αμερικανού πρέσβη και τριών φρουρών του, από ενόπλους. Πολλές πληροφορίες από αυτές που κυκλοφορούν στα ΜΜΕ συγκλίνουν στην άποψη πως, πίσω από αυτές τις επιθέσεις, βρίσκεται η Αλ Κάιντα. 

Για όποιον λίγο ενημερώνεται από όσα τελευταία συμβαίνουν στη διεθνή σκηνή και ιδιαίτερα στον μουσουλμανικό κόσμο όλα αυτά δεν είναι τελείως παρορμητικά επεισόδια από τα οποία απουσιάζει η κοινή λογική. Παρόλο λοιπόν, που οι Η.Π.Α κράτησαν μια θετική στάση απέναντι στην αραβική άνοιξη και μια μικρή απόσταση από τις θέσεις του Ισραήλ, το μίσος εναντίον της Αμερικής, του Ισραήλ και της Δύσης γενικότερα, διατρέχει όλον το μουσουλμανικό κόσμο, όχι δίχως σοβαρές αιτίες και λόγους. Αν προσθέσουμε την προεκλογική προσπάθεια του Ομπάμα να μεγαλώσει τις αποστάσεις από τον επιθετικό τρόπο που απαιτεί το Ισραήλ να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των πυρηνικών του Ιράν, την πρόσφατη δολοφονία ενός υψηλόβαθμου στελέχους της Αλ Κάιντα, λιβυκής καταγωγής, και τον εμφύλιο στη Συρία, καταλαβαίνουμε πως η ταινία ήταν το πρώτο πούλι ενός σύνθετου ντόμινο σε ένα εύφλεκτο υπέδαφος. Πάντα στις εξεγέρσεις αναφύονται πολλά αγκάθια μαζί με τα άνθη τους. Αισθάνεσαι μία πικρίλα να σε ποτίζει βλέποντας, επί του παρόντος, πως η ταινία αυτή υπήρξε η αφορμή για να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα αγκάθια του ισλαμικού εξτρεμισμού είναι πιο πολλά από τα λουλούδια της αραβικής άνοιξης. 

Το άρθρο αυτό έχει βασικά ως θέμα του τις ταινίες. Στην ιστορία του κινηματογράφου, πολλές φορές, υπήρξαν φιλμ που προκάλεσαν το κοινό αίσθημα ή φιλμ που - ολοκληρωτικά και πιο σπάνια δημοκρατικά - καθεστώτα ένοιωσαν να απειλούνται από αυτά και τα λογόκριναν ή τα απαγόρευαν. Στις σύγχρονες κοινωνίες της Δύσης τέτοια κρούσματα είναι πια σπάνια. Με ή χωρίς επεμβάσεις, ως βιομηχανικό προϊόν ή ως τέκνα ανήσυχων δημιουργών, η δύναμη των ταινιών που βλέπουμε σε σκοτεινές αίθουσες και στις σπιτικές οθόνες μας είναι ορατή σε πάρα πολλά πράγματα της ζωής. Όπως κάθε τέχνη, επηρεάζεται απ’ αυτήν και την επηρεάζει για το καλύτερο, αλλά και για το χειρότερο. Εξ αιτίας όμως της αμεσότητας που έχει από τη φύση του το σινεμά, αλλά και η μουσική για άλλους λόγους, η δύναμη επιρροής αυτών των δύο τεχνών αναδεικνύεται μεγαλύτερη. Γι'αυτό και όποτε μπορούμε παραδινόμαστε στη μαγεία τους. Είναι οι φάσεις που ανοιγόμαστε εκθέτοντας στο φως τις αλήθειες της ψυχής μας για να πιάσουμε το σύμπαν των άλλων, που αναπνέουν δίπλα μας ή στην άλλη άκρη του κόσμου.

Στον κινηματογράφο, σχεδόν όλοι οι μελετητές του συμφωνούν πως τέσσερις σκηνοθέτες ήταν αυτοί που έπαιξαν τον πλέον καθοριστικό ρόλο ως προς τη γραφή του. Ο Αμερικανός Ντέιβιντ Γκρίφιθ, το 1915, με τη βουβή ταινία του «Η γέννηση ενός έθνους», ο Ρώσος Σερκέι Αϊζενστάιν, το 1925, με τη βουβή ταινία «Θωρηκτό Ποτέμκιν», ο Αμερικανός Όρσον Ουέλς, το 1941, με τον «Πολίτη Κέιν» και ο Γάλλος Ζαν-Λικ Γκοντάρ, το 1960, με το « Με κομμένη την ανάσα» ήταν αυτοί που έφεραν τα πάνω κάτω στην κινηματογραφική γλώσσα και διεύρυναν, όσο κανείς άλλος, τους ορίζοντες αυτής της τέχνης. 

Πέρα από αυτές τις ταινίες, χιλιάδες καινούργιες ταινίες συμμετέχουν κάθε χρόνο σε διάφορα φεστιβάλ σπαρμένα σε όλον τον κόσμο. Κάποιες από αυτές που βραβεύονται ή κάποιες άλλες συχνά κομίζουν ένα ενδιαφέρον και πρωτότυπο στοιχείο στην εξέλιξη αυτής της τέχνης. Το ίδιο συμβαίνει και με τις ταινίες που βραβεύονται από διάφορες Ακαδημίες, με πιο ξακουστά στην κατηγορία αυτή τα Όσκαρ. Τέλος και το κοινό, που φυσικό είναι να έχει τα δικά του κριτήρια, με το εισιτήριο που πληρώνει, βραβεύει εκείνες τις ταινίες που το κάνουν να νοιώθει πιο όμορφα αυτές τις δύο ώρες που ονειρεύεται με ανοιχτά τα μάτια.  

Φαντάζομαι πως αρκετοί από εμάς τους κοινούς θνητούς, που βλέπουν καμιά δεκαριά ταινίες το χρόνο, φτιάχνουν σιγά σιγά τη δικιά τους λίστα των αγαπημένων ταινιών. Όσοι, μάλιστα, αλλάζουν με τα χρόνια, τότε δε θ’ αλλάζουν και οι ταινίες στη λίστα που φτιάχνουν με τις καλύτερές τους; Μια τέτοιας στάσης λίστα καταρτίζει από το 1962 και το περιοδικό Sight and Sound. Το περιοδικό αυτό, που έχει ως θεματολογία τον κινηματογράφο, έχει την άποψη πως, αν η ανθρωπότητα αλλάζει, αυτό με κάποιο τρόπο θα αντανακλάται και στο σινεμά. Γι’ αυτό, κάθε δέκα χρόνια, διοργανώνει μια ψηφοφορία που ζητά από τους συμμετέχοντες να επιλέξουν την καλύτερη γι’ αυτούς ταινία. Το περιοδικό θεωρεί πως αυτός ο κατάλογός του, με τις 250 καλύτερες ταινίες του κόσμου, έγκυρα μπορεί να θεωρηθεί ένα βαρόμετρο των γούστων της παγκόσμιας εξειδικευμένης κοινότητας που αφιερώνει πιο πολύ χρόνο σ’ αυτό το αντικείμενο. Στη φετινή δημοσκόπηση επιλέχτηκαν να ψηφίσουν πάνω από 1000 κριτικοί, παραγωγοί, ακαδημαϊκοί, πανεπιστημιακοί μελετητές, διανομείς ταινιών, συγγραφείς και άλλοι σινεφίλ από όλον τον κόσμο. Όλοι αυτοί επέλεξαν, μέσα από μια λίστα που περιελάμβανε 2045 ταινίες, τις καλύτερες γι’ αυτούς 10 ταινίες. 

Απ'το 1962, που ξεκίνησε η δημιουργία αυτής της λίστας, μέχρι και το 2002, δηλαδή για πέντε συνεχόμενες φορές, την πρώτη θέση σ’ αυτήν την λίστα την καταλάμβανε ο «Πολίτης Κέιν». Φέτος είχαμε αλλαγή. Καλύτερη ταινία ψηφίστηκε «Ο δεσμώτης του ιλίγγου» του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Την πλήρη λίστα, καθώς και άλλες σχετικές πληροφορίες, όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να τα βρουν στη διεύθυνση  http://explore.bfi.org.uk/sightandsoundpolls/2012/critics .
Στη συνέχεια, ακολουθούν οι πρώτες δεκαπέντε ταινίες, από τη κατάταξη του περιοδικού S&S, καθώς και οι πρώτες δεκαπέντε που ψήφισαν οι σκηνοθέτες, σε μια ξεχωριστή κατηγορία. Τις ταινίες από τη 16η έως την 50 θέση θα τις βρείτε στο τέλος αυτού του άρθρου.


Οι 15 καλύτερες ταινίες κατά τη δημοσκόπηση που διεξήγαγε το περιοδικό Sight and Sound το 2012.
1η) Ο δεσμώτης του ιλίγγου, Α. Χίτκοκ, 1958. 
2η) Πολίτης Κέιν του Ο. Ουέλς, 1941.
3η) Τόκιο Στόρι του Γ. Όζου. 1953.
4η) Ο κανόνας του παιχνιδιού του Ζ. Ρενουάρ, 1939.
5η) Ηλιαχτίδα του Φ. Μουρνάου, 1927.
6η) 2001, Η Οδύσσεια του διαστήματος του Σ. Κιούμπρικ, 1968. 
7η) Η αιχμάλωτος της ερήμου του Τ. Φόρντ, 1956.
8η) Ο άνθρωπος με την κινηματογραφική μηχανή του Τ. Βερτόφ, 1929.        
9η) Το πάθος της Ζαν ντ’ Άρκ του Κ. Ντράγιερ, 1927.
10η) 8 ½, του Φ. Φελλίνι, 1963.
11η) Θωρηκτό Ποτέμκιν του Σ. Αϊζενστάιν, 1925.
12η) Αταλάντη του Ζ. Βιγκό, 1935.
13η) Με κομμένη την ανάσα του Ζ.Λ. Γκοντάρ, 1960.
14η) Αποκάλυψη τώρα του Φ. Φ. Κόπολα, 1979.
15η) Το τέλος της άνοιξης του Γ. Όζου, 1949.
Οι αγγλοαμερικάνικες ταινίες σ'αυτή τη λίστα των 50 πρώτων, είναι 13, δηλ. το 26%, ενώ το ποσοστό, επί της παγκόσμιας παραγωγής των ταινιών που έχουν γυριστεί σ’αυτές τις δύο χώρες, υπερβαίνει το 65%. Σε αυτή την πρώτη πενηντάδα υπάρχουν μόνο δύο ταινίες -η "Ερωτική επιθυμία" του κινέζου Γουόνγκ Κάρ Βάι και η "Οδός Μαλχόλαντ" του αμερικανού Ντέιβιντ Λίντς - που γυρίστηκαν στον 21ο αιώνα. Στην πρώτη θέση ισοβαθμούν οι δεκαετίες του '50 και του '60 με 15 ταινίες η κάθε μία. Η μόνη ελληνική ταινία που υπάρχει είναι ο "Θίασος" (1974) του Θόδωρου Αγγελόπουλου και βρίσκεται στην 102η θεση. Ξαφνιάστηκα ευχάριστα που είδα σ'αυτήν τη λίστα ταινίες του γιαπωνέζου Γιασουχίρο Όζου. Ήταν ένας σκηνοθέτης που τον αγνοούσα μέχρι το 2005. Μου άρεσε πάρα πολύ, ιδιαίτερα το "Τόκιο στόρυ", όταν είδα για πρώτη φορά ταινίες του σε ένα αφιέρωμα που έγινε στο Δαναό. Τέλος, από αυτή την πρώτη πενηντάδα απουσιάζουν σκηνοθέτες που κι αυτοί με τον τρόπο τους με "έφτιαξαν", όπως ο Λουίς Μπονιουέλ, ο Τζιμ Τζάρμους, ο Ερίκ Ρομέρ, ο Βιμ Βέντερς, ο Εμίρ Κουστουρίτσα, ο Τζών Κασαββέτης, ο Οτάρ Ιοσελιάνη, ο Αντρέι Βάιντα, ο Γούντι Άλλεν, ο Κριστόφ Κισλόφσκι, οι αδελφοί Ταβιάνη κι ο Αλέξης Δαμιανός με την εκπληκτική "Ευδοκία" του. Φαντάζομαι πως θα χαρώ το 2022, καλά νάμαστε, αν κάποιες ταινίες των "δικών" μου βρεθούν στην πρώτη πενηντάδα. 

Οι 15 καλύτερες ταινίες που επέλεξαν οι σκηνοθέτες.
1η) Τόκιο Στόρι. 2η) Πολίτης Κέιν. 3η) 2001, Οδύσσεια του διαστήματος. 4η) 8 ½. 5η) Ο ταξιτζής. 6η) Αποκάλυψη τώρα. 7η) Ο δεσμώτης του ιλίγγου (Vertigo). 8η) Ο Νονός, Μέρος 1ο. 9η) Ο καθρέφτης. 10η) Ο κλέφτης των ποδηλάτων. 11η) Με κομμένη την ανάσα. 12η) Οργισμένο είδωλο του Μ. Σκορτσέζε, 1980. 13η) Περσόνα. 14η) Τα 400χτυπήματα και 15η) Αντρέι Ρουμπλιώφ. 

Οι ταινίες αυτές, όπως και πολλές άλλες, κατάφεραν να χαρίσουν οξυγόνο σε εκατομμύρια ανθρώπους που ασφυκτιούσαν, για διαφορετικούς λόγους. Ήταν, δηλαδή, φιλιά ζωής. Τι να πούμε τώρα για την «Αθωότητα των μουσουλμάνων», που έγινε η αφορμή να κοπεί το νήμα της ζωής τόσων ανθρώπων; Που μας έκανε η άρρωστη να σκεφτούμε τη λογοκρισία, εμάς, που όποτε ακούμε λογοκρισία βγάζουμε σπυράκια. 

Και για τον παραγωγό της, μέχρι στιγμής, μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Είναι ένας φτηνιάρης τύπος, που ήθελε να τη βγει χύμα στους μουσουλμάνους; Ένας επιχειρηματίας που ήθελε να τα οικονομήσει; Ένα συνεργάτης της Μοσάντ ή και του δυναμικού αμερικανοεβραϊκού λόμπυ, που ήθελε και μ’αυτόν τον τρόπο να πιέσει τον Ομπάμα; Ένα ενεργούμενο Ρεπουμπλικάνων κύκλων που, εν όψει των εκλογών του Νοέμβρη, ήθελαν να φθείρουν τον Ομπάμα; Υποχείριο της πανίσχυρης βιομηχανίας όπλων, για να ανοίξει ο κύκλος των παρεμβάσεων σε πετρελαιοπαραγωγές χώρες; Πιθανόν, κάτι από όλα αυτά θα έκανε το πρώτο κούρδισμα  αλλά που, μετά το παιχνίδι, ξέφυγε από τον έλεγχό τους το ένα έφερε το άλλο κι άρχισαν κύκλοι σκοτεινοί κι αδίστακτοι να τζογάρουν πάνω της.

Ίσως δε θα μάθουμε ποτέ, αν και η άκρη πιθανόν να βρίσκεται σε αυτό το «βρες ποιοι κερδίζουν», που έλεγαν οι πατεράδες μας  Όμως, καλέ παλιοί μπαμπάδες μας, πολλοί διαφορετικοί μες το παγκόσμιο σύστημα αυτό μπορεί να κερδίζουν από απίθανες καραμπόλες. Το μάθημά μας, πάντως, το πήραμε. Στο σύγχρονο πολύπλοκο κόσμο μας, μια μαλακία ενός τύπου στη Φλώριδα, μπορεί και να προκαλέσει τυφώνες και θανάτους στην άλλη άκρη του κόσμου. Βασική αρχή του Χάους. Που, απέναντι στις καταστροφικές δυνάμεις του, ανήμποροι να αντιδράσουμε, φανατικές φλόγες καίνε ταινίες διαμάντια της ζωής μας χωρίς ν’αφήνουν στάχτες. Και τις ζωές μας εννοείται.


Οι ταινίες από τη 16η έως την 50η θέση
16η) Στην τύχη ο Μπαλταζάρ του Ρ. Μπρεσσόν, 1966.
17η) Οι επτά σαμουράι του Α. Κουροσάβα, 1954.
18η) Περσόνα του Ι.Μπέρκμαν, 1966.
19η) Καθρέφτης του Α, Ταρκόφσκι, 1974.
20η)Τραγουδώντας στη βροχή των Σ.Ντόνεν και Τ. Κέλυ, 1952. 
21η) Η περιπέτεια του Μ. Αντονιόνι, 1960.
22η) Νονός – μέρος 1ο, του Φ.Φ. Κόπολα, 1972.
23η) Η περιφρόνηση του Ζ.Λ. Γκοντάρ, 1963.
24η) Ρασομόν του Α. Κουροσάβα, 1950
25η) Η οργή του Κ. Ντράγιερ, 1955.
26η) Ερωτική επιθυμία, του Γ.Καρ Βάι, 2000.
27η) Αντρέι Ρουμπλιώφ του Α. Ταρκόφσκι, 1966.
28η) Οδός Μαλχόλαντ του Ν. Λίντς, 2001.
29η) Στάλκερ του Α.Ταρκόφσκι, 1979.
30η) Ολοκαύτωμα του Κ. Λάνζμαν, 1985.
31η) Ο ταξιτζής του Μ. Σκορτσέζε, 1976.
32η) Ο νονός του Φ.Φ Κόπολα, 1974
33η) Ο κλέφτης των ποδηλάτων του Β Ντε Σίκα, 1948.
34η) Ψυχώ του Α. Χίτσκοκ, 1960.
35η) Ο στρατηγός του Μ.Κήτον, 1926.
36η) Σαταντάγκο του Μ.Ταρ, 1994.
37η) Μετρόπολις του Φ.Λανγκ, 1927.
38η) Ζαν Ντελμάν, 1080 Βρυξέλλες της Σ. Ακερμάν, 1975. 
39η) Ντόλτσε Βίτα του Φ. Φελλίνι, 1960.
40η) Τα 400 χτυπήματα του Φ.Τρυφώ, 1959.
41η) Τραγούδι του μικρού δρόμου του Σ. Ρέι, 1955.
42η) Ταξίδι στην Ιταλία του Ρ.Ροσελλίνι, 1954.
43η)  Ο τρελός Πιερό του Ζ. Λ. Γκοντάρ, 1965.
44η) Κλόουζ – Απ του Α. Κιοροστάμι, 1989.
45η) Μερικοί το προτιμούν καυτό του Μ. Γουάιλντερ, 1959.
46η) Πλέι Τάιμ του Ζ.Τατί, 1967.
47η) Γερτρούδη του Κ.Ντράγιερ, 1964.
48η) Η μάχη του Αλγερίου του Τ. Ποντεκόρβο, 1966.
49η) Τα φώτα την πόλης του Τ.Τσάπλιν, 1931.
50η)Ουγκάτσου Μονογκατάρι του Κ. Μιζογκούτσι, 1953.

 

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2013 12:55