Σκουπίδι φτηνό, σκουπίδι ακριβό, έχασα τη μάνα μου και πάω να τη βρω...

Την προηγούμενη εβδομάδα  εμφανίστηκε ξαφνικά στην οθόνη μας ο κ.Σγουρός, ο περιφερειάρχης, να μιλάει για κάποια έργα. Αμέσως άρχισε να κτυπάει «συναγερμός»*. Πασόκας, βλέπετε, κι όποτε αυτοί – και οι Νεοδημοκράτες φυσικά- εμφανίζονται και μιλούν για έργα, δεν είναι πια για καλό.


Θυμίζουμε πως ο Σγουρός είναι εκείνος που εκλέχτηκε, όταν ο Παπανδρέου εκβίασε το εκλογικό σώμα της Αττικής μ’ ένα  χαζό δίλημμα. Μας είχε πει, δηλαδή, πως, αν δεν σταυρώναμε τον κ. Σγουρό, κινδύνευε η σωτηρία της πατρίδας. Κι ο κόσμος τσίμπησε.
Ο κ. Σγουρός μίλησε στην τηλεόραση για τα σκουπίδια ως πρόεδρος του Καλλικράτειου ΕΔΣΝΑ ( Ειδικού Διαβαθμιδικού Συνδέσμου Νομού Αττικής ). Με λίγα λόγια ανακοίνωσε την απόφαση που πήρε η Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΔΣΝΑ στις 27/8, η οποία έχει ως εξής:

Αποφασίστηκε η κατασκευή τεσσάρων Μονάδων Επεξεργασίας Απορριμμάτων ( ΜΕΑ) στην Αττική. Οι μονάδες αυτές θα λειτουργούν στη Φυλή, στα Λιόσια, στην Κερατέα και στο Γραμματικό. Η δημοπράτηση που θα γίνει εντός του τρέχοντος έτους αφορά στο σύνολο των εργασιών από το στάδιο της μελέτης έως τη λειτουργία των ΜΕΑ για 23 έως 27 έτη. Το όλο εγχείρημα θα υπαχθεί σε διατάξεις που προβλέπουν έργα σύμπραξης του δημοσίου με τον ιδιωτικό τομέα (ΣΔΙΤ). Η δυναμικότητα των νέων έργων προβλέπεται να είναι γύρω στους 1.500.000 τόνους ανά έτος, σύμμεικτα αστικά στερεά απόβλητα. Αυτά τα σύμμεικτα απόβλητα θα οδηγούνται στις ΜΕΑ και η επιλογή είναι να χρησιμοποιούνται για παραγωγή ενέργειας ή, αν δεν είναι δυνατόν, να καίγονται. Στην απόφαση υπάρχουν και οι λέξεις «βιολογική ξήρανση». Το κόστος μελέτης και κατασκευής κυμαίνεται γύρω στα 450 εκ.ευρώ, ενώ η συνολική αξία της σύμβασης συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας των έργων υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει το 1 δις. ευρώ. Τέλος το δημόσιο θα συμμετέχει στην κατασκευή των τεσσάρων ΜΕΑ με το ποσόν των 150 εκ. ευρώ. Αυτά είναι τα βασικά σημεία.

Όσοι κατοικούμε στην Αττική, έχουμε ακούσει πως  ο ΧΥΤΑ της Φυλής  αντέχει το πολύ δύο χρόνια ακόμα να δέχεται σκουπίδια.. Επιπλέον είναι γνωστό ότι  πληρώνουμε  μεγάλα πρόστιμα στην Ε.Ε για τις παράνομες χωματερές , όχι μόνο στην Αττική, αλλά σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Με το σχέδιο που προωθεί ο Σγουρός φαίνεται πως τα πράγματα μπαίνουν έγκαιρα σ’έναν καλό δρόμο, σε μια σειρά για να αντιμετωπιστεί το οξύτατο πρόβλημα των απορριμμάτων.  Η απόφαση της ΕΔΣΝΑ πέρασε από τα αρμόδια υπουργεία, θα ψηφιστεί και οσονούπω θ’αρχίσει να υλοποιείται. Αν όλα πάνε καλά – που θα πάνε, όπως φαίνεται-  τότε αρχίζεις και σκέφτεσαι: επιτέλους, να , ένα σημάδι , κάτι αρχίζει να δουλεύει σωστά σ’αυτήν την χώρα, να προγραμματίζεται στην ώρα του και να προχωρά με καλούς ρυθμούς. Δηλαδή, τέλος καλό, όλα καλά; Αν ήμουν ένας απλός τηλεθεατής , άντε κι ένας εύπιστος και βιαστικός αναγνώστης κάποιας εφημερίδας, μάλλον θα συμφωνούσα, ή εν πάση περιπτώσει δε θα έψαχνα άλλο, αυτό το θέμα. Όμως, δυστυχώς, δεν είμαι.

Ας δούμε, καταρχάς, τι δήλωσε ο κ Σγουρός μετά την απόφαση  της διυπουργικής επιτροπής για τους τέσσερις ξεχωριστούς διαγωνισμούς σχετικά με την κατασκευή των ΜΕΑ της Αττικής. «Η απόφαση αυτή σημαίνει ότι αντιλαμβάνεται πλήρως η κεντρική διοίκηση πως αυτή η πρόταση αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική και βιώσιμη λύση για ένα εκρηκτικό πρόβλημα που χρονίζει για πολλές δεκαετίες και ότι πρέπει επιτέλους να ξεπεραστούν γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και τοπικές αντιδράσεις, ώστε να μη βρεθούμε εκτός χρονοδιαγράμματος, δεδομένου ότι ο κύκλος ζωής του σημερινού χώρου εναπόθεσης απορριμμάτων στη Φυλή, έχει ημερομηνία λήξης. Γίνεται λοιπόν σαφές ότι Κεντρική Διοίκηση και Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να τρέξουν με γοργούς ρυθμούς και τα επόμενα βήματά τους, αν θέλουμε να έχουμε οριστική λύση του προβλήματος. Παράλληλα, θα πρέπει να επικαιροποιηθεί συνολικά ο σχεδιασμός, ώστε να ανταποκρίνεται στα νέα δεδομένα και να λαμβάνει υπόψη τις Κοινοτικές Οδηγίες και τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης», Αυτά δήλωσε μεταξύ άλλων ο Γιάννης Σγουρός.

Από τη δήλωση αυτή θα διαλέξουμε δύο σημεία για να τα συσχετίσουμε και να τα σχολιάσουμε. Το ένα είναι «…..αυτή η πρόταση αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική και βιώσιμη λύση» και το άλλο είναι «…. θα πρέπει να επικαιροποιηθεί συνολικά ο σχεδιασμός, ώστε να ανταποκρίνεται στα νέα δεδομένα και να λαμβάνει υπόψη τις Κοινοτικές Οδηγίες και τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης». 

Θα πρέπει εδώ να κάνουμε μία αναφορά στο τι περίπου προτείνουν οι νέες Κοινοτικές Οδηγίες που επιθυμούν  να λάβουν υπόψη τους ο κ.Σγουρός και η πλειοψηφία του. Στις αρχές του χρόνου η Βουλή ψήφισε, ενσωματώνοντάς την έτσι στην εθνική νομοθεσία, την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2008/98/ΕΕ. Ένα κομβικό σημείο αυτής της οδηγίας  προτείνει ως βασική επιλογή της διαχείρισης των απορριμμάτων, τη διαλογή στην πηγή της παραγωγής τους με υποχρεωτική την ιεράρχηση των σταδίων διαχείρισης των αποβλήτων, δηλαδή πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, άλλου είδους ανάκτηση και διάθεση.. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως τα σκουπίδια θα πρέπει εξαρχής να  διαχωρίζονται από τους παραγωγούς τους. Προς αυτήν την  κατεύθυνση κινούνται και σημαντικοί υπηρεσιακοί παράγοντες της Ε.Ε. Ένας απ’αυτούς μάλιστα που κατέχει ένα υψηλό πόστο είναι ο κ.Γιώργος Κρεμλής. Δήλωσε, λοιπόν, ο κύριος αυτός μετά την απόφαση της διυπουργικής. « Θα πρέπει να γίνει επαναξιολόγηση της κατάστασης, ώστε αντί της λογικής των μεγάλων έργων, η Πολιτεία να προωθήσει ένα σύστημα διαλογής και διαχείρισης κοντά στη πηγή. Τη λογική των μεγάλων έργων την πληρώνουμε ακριβά μέχρι σήμερα. Για τη διαχείριση των απορριμμάτων χρειάζεται δουλειά σε επίπεδο νοικοκυριού, υπηρεσίας, επιχείρησης, εργοστασίου και δήμου. Υπάρχει ένα πρόβλημα κι αυτό είναι η απόσταση των ΜΕΑ από τους περισσότερους δήμους, που είναι μεγαλύτερη απ’ αυτήν που αναφέρει η οδηγία. Το βασικό, όμως, είναι πως το έργο αυτό των ΜΕΑ, για να είναι κερδοφόρο, χρειάζεται σχεδόν το 100% των απορριμμάτων που παράγονται στην Αττική.» Πράγμα που σημαίνει πως πέρα από τα προβλήματα χρηματοδότησης που θα απαιτήσουν τέτοια φαραωνικά έργα, η λογική τους βρίσκεται στον αντίποδα του τρόπου που ήδη προωθούν οι περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες για να αντιμετωπίσουν το θέμα των σκουπιδιών. Κι αυτός είναι η διαχείριση των σκουπιδιών κοντά στην πηγή της παραγωγής τους.

Οι πληροφορίες μας, λοιπόν, λένε πως οι περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες θα κινηθούν στο πνεύμα της οδηγίας του 2008. Ο κ.Σγουρός,όμως, κι οι επιτελείς του αποφάσισαν ως μόνη ρεαλιστική και βιώσιμη επιλογή, τις τέσσερις ΜΕΑ. Με τα χρόνια έχουμε μάθει πως, όταν η εξουσία προσπαθεί να μας πείσει ότι η όποια επιλογή της είναι μονόδρομος, αυτό σημαίνει πως τους άλλους δρόμους τους θεωρεί εχθρικούς για τις αντιλήψεις της, τα προνόμια της και τα συμφέροντά της. Ταυτόχρονα ο κ.Σγουρός, του οποίου η πρόταση πέρασε, πριν λίγο καιρό, αμέσως μετά, κρίνει αναγκαίο να την επικαιροποιήσει στο πνεύμα της ευρωπαϊκής οδηγίας η οποία είχε ψηφιστεί από τη βουλή έξι μήνες πριν. Εύκολα ο καθένας καταλαβαίνει πως η διαχείριση των απορριμμάτων με έμφαση στις ΜΕΑ και στην πηγή παραγωγής τους διαφέρουν, όσο η μέρα με τη νύχτα. Έτσι είναι πολύ δύσκολο να καταλάβει ο καθένας μας τι εννοεί και για ποιο λόγο τα λέει αυτά ο κ. Σγουρός.  
 
Όλοι έχουμε ακούσει κατά καιρούς για πάρα πολλά προϊόντα που κοστίζουν και πωλούνται φτηνότερα στις ευρωπαϊκές αγορές από την ελληνική. Από την κατηγορία αυτή δεν εξαιρούνται κι ελληνικά προϊόντα. Κι ερχόμαστε τώρα στο ψητό αυτής της υπόθεσης. Ο στόχος που έχει η πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κρατών είναι να μεταφέρεται κατά μέσο όρο στις δικές τους ΜΕΑ το 15% του συνολικού βάρους των απορριμμάτων τους. Το υπόλοιπο 85% θα έχει διαχωριστεί στην πηγή της παραγωγή τους, θα έχει περάσει δηλαδή από τον κύκλο της ανακύκλωσης/επανάχρησης και κατόπιν θα επεξεργάζεται σε πολλές μικρές δημοτικές μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων. Αυτό θα έχει ως συνέπεια πρόσθετα έσοδα για τους δήμους, περισσότερες θέσεις εργασίας και χαμηλή τιμή για το σκουπίδι. Η πρόταση Σγουρού κινείται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Η επεξεργασία 1.350.000 τόνων σύμμεικτών απορριμμάτων στις ΜΕΑ αποκλείει εξ ορισμού την ανακύκλωση και κομποστοποίηση του 85% αυτών. Το κόστος των επενδύσεων που θα γίνει  θα φτάσει τα 1,5 δις. Αυτό στην πράξη σημαίνει πως θα εκτοξεύσει το κόστος διαχείρισης των απορριμμάτων. Το σκουπίδι, λοιπόν, θα έχει πιο ακριβή τιμή κι από τη σημερινή εγχώρια κι από την αντίστοιχη ευρωπαϊκή. Υπολογισμοί ανεβάζουν την τιμή του, δύο με δυόμισι φορές παραπάνω από τη σημερινή και τρισήμισι με τέσσερις φορές πάνω απ’ αυτήν που θα μπορούσε να είναι με άλλες επιλογές. Αυτή η αύξηση θα περάσει στα δημοτικά τέλη, δηλαδή σ’εμάς. Κι όλα αυτά, γιατί ο κ.Σγουρός και η διυπουργική έτσι σκέφτηκαν κι αποφάσισαν. Έτσι σε δέκα χρόνια από σήμερα, στον κατάλογο των προϊόντων που θα κοστίζουν πολύ φτηνότερα απ’ ότι σ’εμάς, λόγου χάρη στους εκπαιδευμένους για τέτοιες ενέργειες Γερμανούς, θα φιγουράρουν και τα σκουπίδια. Τα θέλουμε και τα παθαίνουμε; 

Προτάσεις γι’ άλλους τρόπους πέρα από την κατασκευή των φαραωνικών έργων του κ.Σγουρού προφανώς υπάρχουν, με πρώτες και καλύτερες αυτές που θα υλοποιηθούν στην Ευρώπη. Ανάμεσα στις επεξεργασμένες ελληνικές προτάσεις αναφέρουμε αυτές της ομάδας «Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείρισης των απορριμμάτων». Η ομάδα αυτή εδώ και καιρό έχει καταθέσει δημόσια την πρότασή  της που μπορείτε να τη διαβάσετε πατώντας  εδώ Η ίδια ομάδα πρόσφατα υποστήριξε πως τα 150εκ. ευρώ, που θα είναι η συμμετοχή του δημόσιου στην κατασκευή των τεσσάρων ΜΕΑ,  επαρκούν για την κατασκευή ενός φιλοπεριβαλλοντικού δικτύου αποκεντρωμένων εγκαταστάσεων διαχείρισης σε διάφορους δήμους της Αττικής. Μ’αυτόν τον τρόπο, το έργο  θα δημιουργήσει και νέες θέσεις εργασίας και θα αποφέρει έσοδα στους δήμους, μειώνοντας ταυτόχρονα το σημερινό κόστος των απορριμμάτων. Αυτήν, όμως, ή κάποιαν άλλη παρόμοιας λογικής επιλογή  μπορούν να την κάνουν, όσοι ενδιαφέρονται στην πράξη για το λαό κι όχι για την υποστήριξη των συμφερόντων των κύκλων τους, για την αύξηση της δύναμής τους και του πλούτου τους. Η ευρωπαϊκή εμπειρία μας διδάσκει πως ακόμα και μέσα στα πλαίσια αυτού του συστήματος είναι δυνατόν να παρθούν τέτοιες πολιτικές αποφάσεις που οι συνέπειές τους είναι πολύ καλύτερες από άλλες για τον κόσμο. Το θέμα των απορριμμάτων είναι ένα παράδειγμα αυτής της αδιαμφισβήτητης θέσης.

Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι οι επιλογές του κ.Σγουρού και εν κατακλείδι της κυβέρνησης θα προχωρήσουν, ως έχουν. Τα διαπλεκόμενα ΜΜΕ είναι σχεδόν σίγουρο πως θα θάψουν το θέμα, αν οι ενδιαφερόμενοι για τις ΜΕΑ επιχειρηματίες συμφωνήσουν μεταξύ τους  στη μοιρασιά.

Από τα κόμματα, οι Οικολόγοι και διάφορες περιβαλλοντικές ομάδες ευαισθητοποιημένες σ'αυτά τα θέματα, θα κληθούν να αντιμετωπίσουν έναν τοίχο σιωπής και νοοτροπίες που καταντούν «μοίρα.» Η ΔΗΜΑΡ, που στο εσωτερικό της  δραστηριοποιούνται άτομα με περιβαλλοντικές αναζητήσεις, ίσως έγκαιρα θελήσει να πάρει σαφείς θέσεις για το ζήτημα αυτό. Ο ΣΥΡΙΖΑ, που κι αυτός έχει στις τάξεις του άτομα και ομάδες με οικολογικές ευαισθησίες κι ανάλογο προβληματισμό και με δεδομένο την ασύμφορη οικονομικά για τον πολύ τον κόσμο πρόταση Σγουρού, έχει κάθε συμφέρον να δώσει πραγματική μάχη για το θέμα των σκουπιδιών. Από τα άλλα,  εκτός κυβέρνησης κόμματα, όποιες προτάσεις προκύψουν στην κατεύθυνση της αποκέντρωσης/ανακύκλωσης καλοδεχούμενες θα ’ναι. 

Αν η πλειοψηφία των Δημοτικών αρχών τις τελευταίες δεκαετίες στο θέμα αυτό εξέπεμπε στο μήκος κύματος του αείμνηστου δημάρχου Ελευσίνας κ, Γιώργου Αμπαζόγλου, τότε ο κ.Σγουρός θα το σκεφτόταν όχι δέκα, αλλά χίλιες φορές, πριν προχωρήσει στις επιλογές του. Όλοι οι ασχολούμενοι με αυτά τα θέματα ανακύκλωσης και κομποστοποίησης μιλούσαν και μιλούν για ένα μικρό θαύμα που έγινε στην Ελευσίνα. Είναι ένα ενδιαφέρον θέμα, γιατί , εδώ σ’εμάς, σπανίζουν ανάλογες πρωτοβουλίες από την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Την προηγούμενη χρονιά οι  τρεις Δήμοι – Πειραιά, Κερατσινίου/Δραπετσώνας και Περάματος – διοργάνωσαν μία ημερίδα με το θέμα  της διαχείρισης των απορριμμάτων. Είχαμε μάλιστα αναρτήσει ένα άρθρο στην ιστοσελίδα μας θεωρώντας αυτήν την εκδήλωση ως μία πρώτη καλή κίνηση. Από τότε, όμως, το θέμα δεν απασχόλησε ξανά αυτές τις Δημοτικές αρχές. Καλούνται, λοιπόν, δημοτικές παρατάξεις, ομάδες πρωτοβουλίας, εργαζόμενοι στους δήμους και ιδιαίτερα στην καθαριότητα, μπλογκ και έντυπα που πιστεύουν πως το θέμα των σκουπιδιών είναι πάρα πολύ σοβαρό για να εμπιστευτούν τους χειρισμούς του στις τριτοκοσμικές αντιλήψεις του κ.Σγουρού και του επιτελείου του, να προσπαθήσουν να το εγγράψουν στη δημόσια συζήτηση, να το «ανοίξουν» στο κοινό. Είναι μία πρόκληση και μία ανάληψη ευθύνης που στην πράξη υπονομεύει εκείνο το πασίγνωστο στιχάκι που λέει « φοβάμαι όλα αυτά που θα γίνουν για μένα χωρίς εμένα». Η ιστοσελίδα μας θα προσπαθήσει να δουλέψει προς την κατεύθυνση αυτή. Θα προσπαθήσει, δηλαδή, με τις μικρές της δυνάμεις, να ανοίξει τo θέμα στην κοινωνία, που είναι η κοινή μάνα όλων μας. Φυσικά, έχοντας επίγνωση πως οι οβιδιακές μεταμορφώσεις της κάθε κοινωνίας είναι αυτές που δυσκολεύουν τα ραντεβού μαζί της να εξελιχτούν σ’εκείνους τους παθιασμένους έρωτες που αφήνουν τα αποτυπώματά τους στις μικρές και στις μεγάλες ιστορίες του πλανήτη μας. Κάποια από αυτά τα ίχνη είναι από αγώνες που έγιναν για τη διαχείριση των σκουπιδιών.
  

*Αιτιολόγηση του «συναγερμού». Παρακολουθώντας χρόνια τώρα από τη σκοπιά του μέσου πολίτη που ενδιαφέρεται για τα κοινά, τα έργα που γίνονται στην χώρα μας από το Κράτος, διάφορους Δημόσιους Οργανισμούς ή την Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχουμε διαμορφώσει τη γνώμη πως σχεδόν όλα δεν θα μπορούσαν να γίνουν χειρότερα. Συνήθως δεν αποφασίζονταν  στην ώρα τους και προχωρούσαν με ρυθμό χελώνας, εκτός κι αν οι ενδιαφερόμενοι για κάποιους δικούς τους λόγους πατούσαν γκάζι. Τότε, όμως, ή παραβίαζαν νόμους που οι ίδιοι είχαν ψηφίσει ή τους άλλαζαν για να προχωρήσουν, όπως τους βόλευε. Η ποιότητα των έργων σπάνια ανταποκρινόταν στο ύψος που η σύγχρονη τεχνογνωσία / τεχνολογία μπορούσε να πετύχει. Και σχεδόν πάντοτε τα έργα κόστιζαν πολλαπλάσια απ’ότι παρόμοια  που κατασκευάζονταν στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες. Τα έργα, λοιπόν, στη χώρα μας, ήταν ο κατεξοχήν πρόσφορος τρόπος για να πλουτίσουν κύκλοι πολιτικών, επιχειρηματιών, στελέχη της κρατικής γραφειοκρατίας και τραπεζίτες με τρόπους και διαδικασίες που άφηναν σύξυλη τη νομιμότητα. Κατά κύριο λόγο τα έργα  γίνονταν υπέρ της τσέπης τους, της δύναμής τους και του γοήτρου τους και άρα κατά της κοινωνίας και της ζωής μας. Πίσω απ’αυτούς τους κύκλους συνωστίζονταν, σαν σε περίοδο εκπτώσεων, τα μεγάλα πλήθη για να επωφεληθούν από τα πάσης φύσεως δώρα και δωράκια της εξουσίας. 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 15 Απριλίου 2013 05:48

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: